De chalcedonenzische orthodoxe Kerken
1. Het Patriarchaat van Alexandrië
Hierin zijn voornamelijk de gelovigen gegroepeerd, die historisch gezien verbonden zijn met de christelijke en hoofdzakelijk griekse minderheid in Egypte, die het concilie van Chalcedon (451) aanvaard had. Zij kregen weldra de spotnaarn "meikieten", namelijk "royalisten" (van het syrische malkâ, "koning"), getrouwen van de byzantijnse keizer. In de VIIe eeuw werd deze gemeenschap door de arabische inval nagenoeg vernietigd. Sinds de turkse verovering van Egypte (1517) resideerde de patriarch in Istanboel. Eerst in de XIXe eeuw kwam deze zich weer definitief in Egypte vestigen. Tegenwoordig bestaat de grieks-orthodoxe gemeenschap van het Patriarchaat van Alexandrië vooral uit afstammelingen van talrijke Grieken en Orthodoxen uit het Midden-Oosten, die de afgelopen eeuw naar Egypte zijn geëmigreerd. Sinds de jaren 1930 kent deze Kerk ook een opmerkelijke missionaire uitbreiding in oostelijk Afrika, met bisdommen in Kenia, Madagascar, Ghana en een aarts-bisdom in Zimbabwe.
Patriarch. Z.G.Z. Theodoros II (in 1954 geboren, in 2004 verkozen), Paus en Patriarch van Alexandrië en van gans Afrika (residentie: Alexandrië, Egypte). Aantal gelovigen: 250.000 (van wie 100.000 zwarte Afrikanen).2. Het Patriarchaat van Antiochië
In tegenstelling tot hun geloofsbroeders in Egypte zijn de Chalcedonenzen van het Patriarchaat van Antiochië merendeels autochtonen. Het patriarchaat maakte tot de islamitische verovering deel uit van het byzantijnse Rijk. Tijdens de kruistochten moesten de orthodoxe patriarchen berusten in hun ballingschap, terwijl de kruisvaarders in Antiochië een Latijnse patriarch hadden geïnstalleerd. De greep van Constantinopel op de Kerk van Antiochië nam voortdurend toe. De vernietiging van Antiochië door de Mongolen in 1322 was de oorzaak van de verplaatsing van de zetel van de patriarch naar Damascus. De leiding over deze gemeenschap was van de XVIIIe tot het einde van de XIXe eeuw hoofdzakelijk in handen van een helleense hoge geestelijkheid, ofschoon de meeste gelovigen arabischtalige Syriërs waren. Maar sinds 1899 is het patriarchaat arabisch en heeft de arabisering van de Kerk zich voortdurend bevestigd. Sinds een halve eeuw is deze Kerk op grote schaal beïnvioed door het fenomeen emigratie, maar kent evenwel een zeer opmerkelijke spirituele en culturele vernieuwing.
Patriarch: Z.Z. Ignatios IV Hazim (geboren in 1920, verkozen in 1979), Grieks-Orthodox Patriarch van Antiochië en gans het Oosten (residentie: Damascus, Syrie). Aantal gelovigen: 1.200.000. Verspreiding: Libanon, Syrie, Irak, U.S.A. (140.000 gelovigen), Canada (25.000 gelovigen), Australie, enz.3. Het Patriarchaat van Jeruzalem
Eerst in 451 werd door het concilie van Chalcedon het patriarchaat van Jeruzalem opgericht, waaraan de meeste christenen van Palestina trouw schijnen te zijn gebleven. De Kerk van Jeruzalem begon in verval te raken met de Arabische verovering (Vile eeuw). De kruisvaarders vestigden er een Latijns patriarchaat; bijgevolg onderging de plaatselijke Kerk een toenemende invloed van het patriarchaat van Constantinopel. Ook nu nog blijft de meerderheid van de hoge geestelijkheid grieks, terwijl de gelovigen Palestijnen en Arabieren zijn. Maar er tekent zich een tendens af ten gunste van arabisering van het patriarchaat. In 1992 is er trouwens een eerste arabische bisschop gekozen.
Patriarch: Z.H. Theophilos III (Ilija Jannopoulos), geboren in 1952, verzoken in 2005, Grieks-Orthodox Patriarch van Jeruzalem (residentie: Jeruzalem, Israël). Aantal gelovigen: 260.000, in Palestina en Jordanie. Bij het aantal gelovigen van de Patriarchaten en Antiochië, Alexandrië em Jeruzalem, die in het Nabije Oosten wonen, dienen de zowat 6.000.000 orthodoxen gevoegd te worden, die afkomstig zijn uit arabische landen, maar in de diaspora leven (Europa, Noord- en Zuid-Amerika, Australië, enz). De jurisdictie over deze gelovigen, wier aantal wellicht overschat wordt, is bij gelegenheid voorwerp van conflicten tussen de oorspronkelijke patriarchaten en het œcumenisch patriarchaat van Constantinopel.4. De Kerk van Georgië
Reeds bij de aanvang van de IVe eeuw werd Georgië, de hoog in de Kaukasus en ten oosten van de Zwarte Zee gelegen landstreek, voor het christendorn gewonnen. Deze Kerk hing eerst af van Antiochië, maar werd in 467 door koning Vakhtan Gorgasian als autonome nationale Kerk gesticht. Na lange aarzelingen en in weerwil van de armeense invloed conformeerde zij zich in 607 aan het chalcedonenzische geloof. In 1801 werd het koninkrijk Georgië door Rusland ingelijfd. In 1811 werd de Georgische Kerk bovendien onder dwang opgenomen in de Russische Kerk. Maar in 1917 won zij door de revolutie haar autonomie terug. De georgische Kerk heeft sedertdien tot aan de in 1991 herwonnen nationale onafhankelijkheid dezelfde wederwarigheden gekend als het merendeel van de Kerken van de voormalige U.S.S.R. Zij speelt tegenwoordig een belangrijke roi in een natie die haar identiteit weer aan het ontdekken is.
Patriarch: Z.H. en Z. Z. Ilia II (geboren in 1933, verkozen in 1977), Catholicos en Patriarch van gans Georgië (zetel: Tbilissi, Georgië). Aantal gelovigen: ongeveer 3 miljoen.5. Het klooster van de Heilige Catharina van de Berg Sinaï
Dit vermaarde klooster werd in de Byzantijnse période gesticht op de vermeende plaats waar Mozes de stenen tafelen van de Wet zou hebben gekregen. Sinds 1575 wordt het klooster als een autonome orthodoxe Kerk beschouwd, waaraan door sommigen zelfs het bijzondere statuut van autokefalie wordt toegekend. De abt van het klooster wordt door de monniken gekozen en naderhand door de Patriarch van Jeruzalem tot aartsbisschop gewijd. Hij verblijft over het algemeen in Cairo. Enkele christelijke bedoeienenfamilies van het Sinaï-schiereiland hangen eveneens van het klooster af.
Abt: Aartsbisschop Damianos (geboren in 1935, verkozen in 1973), Abt van het Klooster van de Heilige Catharina, Aartsbisschop van de Sinaï, Pharan en Raitho (residentie: Cairo, Egypte). Aantal gelovigen: 900 (van wie ongeveer twintig monniken).
